AB ile Suriye normalleşmesi: 1978 anlaşması yeniden yürürlükte

Avrupa Konseyi, aldığı kararla 1978 tarihli Avrupa Ekonomik Topluluğu–Suriye İş Birliği Anlaşması'nın kısmi askıya alınma durumunu resmen sonlandırdı. Karar, iki taraf arasındaki ilişkileri normalleştirme yönünde atılmış somut bir adım olarak değerlendiriliyor.

Askıya alma kararının iptaliyle birlikte anlaşmanın sağladığı avantajlar yeniden yürürlüğe giriyor. Buna göre Suriye menşeli endüstriyel ürünlerin AB pazarına gümrüksüz girişi ve miktar kısıtlamaları (kontenjan) gibi uygulamalar yeniden aktif hale gelecek.

Kararın arka planında, 2024 sonunda Suriye'de yaşanan yönetim değişikliği ve geçiş hükümetinin istikrar çabalarının AB nezdinde karşılık bulması bulunuyor. Bu adım, Ocak 2026'da Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Şam'a yaptığı ziyaret ve önerilen "Üç Sütunlu Strateji"nin devamı niteliğinde görülüyor.

Von der Leyen'in stratejisinde yer alan unsurlar arasında doğrudan diyalog mekanizmalarının kurulması, Suriye'nin bölgesel altyapı projelerine entegrasyonu ve 2026-2027 dönemini kapsayan 620 milyon avroluk destek fonunun serbest bırakılması bulunuyordu. Avrupa Konseyi kararı bu çerçeveyle tutarlı bir adım olarak tanımlanıyor.

Jeopolitik açıdan da kararın önemi vurgulanıyor. Hürmüz Boğazı'nın İran kaynaklı bir savaş nedeniyle kapalı kalması, Suriye'yi enerji ve lojistik bakımından yeniden stratejik konuma taşıdı. Bu çerçevede Irak petrolünün karayolu ve boru hatlarıyla Baniyas Limanı üzerinden Akdeniz'e ulaştırılması, Avrupa için alternatif bir enerji güzergahı olarak öne çıkıyor.

Avrupa Konseyi'nin bu kararı, AB ile Suriye arasında ticaret ve iş birliğini yeniden derinleştirme yönünde atılmış kritik bir adım olarak okunuyor. Uygulama detayları ve pratik sonuçları önümüzdeki dönemde kurumlar arası mekanizmalarla netleşecek.